[เถรี]

วันนี้ตรงกับวันจันทร์ที่ ๙ มีนาคม พุทธศักราช ๒๕๖๙ เป็นวันตั้งหน้าตั้งตารอของนักเรียนบาลี เนื่องเพราะว่าครูบาอาจารย์ตรวจข้อสอบมาหลายวัน แล้วก็ประกาศผลสอบวันนี้ แต่ว่าประกาศเฉพาะประโยคสูงก่อน ประโยคต่ำคงต้องรอพรุ่งนี้ถึงจะประกาศได้

ปีนี้ถือว่าเป็นปีแรกที่มีผู้สอบได้เปรียญธรรม ๙ ประโยคถึง ๑๒๑ รูป มากที่สุดในประวัติศาสตร์การสอบบาลีของประเทศไทย..! เนื่องเพราะว่าก่อนหน้านี้ ถ้าได้ถึง ๕๐ รูปก็มีเสียงโวยวายแล้ว ว่าปล่อยไปมากขนาดนี้จะมีคุณภาพได้อย่างไร ?

แต่คราวนี้ถ้าเราสังเกตดู ปีนี้มีการส่งสอบบาลีประโยค ๙ จำนวน ๕๒๑ รูป แปลว่าตกไป ๔๐๐ รูปถ้วน ๑๒๑ รูปที่ผ่านจึงไม่ถือว่ามาก แล้วถ้าหากว่าบวกกับบาลีประโยค ๘ ที่ปีนี้สอบได้อีก ๒๐๐ รูปเศษ ปีหน้าจะมีผู้สมัครสอบบาลีประโยค ๙ ถึง ๖๐๐ กว่ารูป..!

เพียงแต่ว่าเรื่องของบาลีนั้นพัฒนาการช้ามาก ๆ ที่บอกว่าช้ามากก็คือเรียนกันมาเป็นร้อยปีแล้ว พัฒนาการขั้นต้นก็คือเปลี่ยนจากการสอบทั่วไปมาเป็นเปรียญธรรม ก็คือมีการมาแบ่งเป็นเปรียญเอก เปรียญโท เปรียญตรี แล้วหลังจากนั้นก็แยกออกเป็นประโยค ๑ ประโยค ๒ ประโยค ๓ ไล่ไปจนถึงประโยค ๙

พัฒนาการขั้นต่อมาก็คือจากสอบปากเปล่ามาเป็นสอบข้อเขียน จากการสอบข้อเขียนใช้เวลายาวนานมาก ถ้ากระผม/อาตมภาพจำไม่ผิด หลวงปู่สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ชุตินฺธรมหาเถร ป.ธ. ๙) วัดสามพระยา วรวิหาร เป็นนักเรียนบาลีสอบข้อเขียนรุ่นแรก ยืนยงคงกระพันมาเนิ่นนานมาก แทบจะไม่มีอะไรเปลี่ยนแปลงเลย

คราวนี้ในเรื่องของบาลียังคงเหมือนเดิม ก็คือ "ตรวจหาที่ผิด ไม่ได้ตรวจหาที่ถูก" ดังนั้น..ต่อให้ท่านเก่งขนาดไหนก็ตาม ถ้าพลาดให้โดน "เก็บ" ไป ๑๒ คะแนนก็คือตก ต่อให้ที่เหลือถูกทั้งหมด ถ้าคิดเป็น ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์ ก็คือถูก ๘๘ เปอร์เซ็นต์ แต่สอบตก..!

นักเรียนบาลีจึงกลายเป็นตัวประหลาดในสายตาชาวบ้านเขา ก็เพราะว่าวิธีการเรียนก็โบร่ำโบราณมาก ท่องจำเอาอย่างเดียว แทบจะหาโอกาสเข้าใจอย่างถ่องแท้ไม่ได้เลย พูดง่าย ๆ ว่าเรียนจนจบประโยค ๙ แล้ว บางทียังไม่รู้เลยว่าศัพท์บาลีคำนี้มีที่มาอย่างไร ? มาระยะหลังมีพัฒนาการขึ้นมา ก็คือให้มีการ "ซ่อม" ได้ ถ้าหากว่าเราสอบติดสักวิชาหนึ่ง แล้วอยู่ไม่เกินเปรียญธรรมประโยค ๕ สามารถที่จะสอบรอบที่สองได้ ถือว่าเป็นพัฒนาการที่เอื้อแก่ผู้สอบมากขึ้น